قصر انیمه

بیاید براتو کلاس تاریخ برگزار کنم.

🏛🏛🏛🏛🏛

تاریخ انیمیشن سازی چین برمیگرده به 1918 یعنی اوووووووون زمانی که ایران به خاطر جنگ جهانی اول و آنفولانزای اسپانیایی و قحطی حسابی تو دوره دارکی بود. تیکه از انیمیشن Out of the Inkwell وارد چین شد. یه انیمیشن آمریکایی که توسط آقای مکس فلیشر مخترع دستگاه روتوسکوپ ساخته شده. همون دستگاه و سیستمی که انیمیشن های قدیمی دیزنی باهاش ساخته شدن. این چیز شگرف باعث شد اون اوایل تو تبلیغات چینی ازین انیمیشن ها بسازن که البته بی صدا هم بودن. اون اولی هم بی صدا بود.

.

کلا انیمیشن سرگرمی به طور رسمی توسط والت دیزنی سال 1928 معرفی شد که اسمش Steamboat Willie و شخصیت میکی موس رو به جهان نشان داد. درکل انیمیشن تو آمریکا و چین و ژاپن تقریبا همزمان شروع شد. شرکت ها یکم عقب جلو کم کم شروع به تولید انیمیشن با تکنیک های مختلف کرده بودن چین هم با انیمیشن هایی مثل پرنسس آیرون فن (prancise iron fan) تو 1941 تو دنیا معروف شد و حتی اوسامو تزوکا (پدر انیمه)که کیوتاکا اینـــــجا دربارش نوشته هم ازین انیمیشن الهام گرفت!

.

تا سال 1964 چین هم همپای آمریکا داشت تو این حوزه پیشرفت میکرد، ژاپن هم به لطف اوسامو تزوکا انیمیشن آستروبوی رو داشت تا اینکه صنعت انیمیشن چین وایساد!

به وسیله کمونیست

کمونیست و مائو، دوتا عاملی بودن که اقتصاد و صنعت چین رو تـــــــــــــــــــــــــــا مرز نابودی بردن و از قحطی های عظیم بگیر تا ممنوعیت های دولتی آشنا واسه هممون ":) مائو کاری کرد که بعدش گفتن مفید ترین کارش این بود که مرد :|

برعکس ژاپن که بعد از جنگ جهانی دوم، کم کم رو پای خودش وایساد، چین درگیر کمونیست و ایدئولوژی بستن کشور شد. دولت دیگه به آزادی و خلاقیت گیر میداد و شما حق ساختن انیمیشن نداشتید مگه تحت شرایط خاصی و با مفاهیم خاص! تا سال 1976 استعداد های زیادی از کشور رفتن و چین به فنا رفت.

اینطور نبود که چین جدا بود و ژاپن جدا، این دوتا کشور حتی وقتی که تو جنگ جهانی، ژاپن، چین رو مورد عنایت ناسالم قرار میداد باهم همکاری میکردن، از الهام ژاپنی ها از سبک نقاشی های چینی واسه انیمیشن هاشون گرفته تا برادران وان که انیمیشن هاشون رو برای منتقد های ژاپنی میفرستادن تا نقد کنن ":)

البته بماند که استدیو شانگهای که در دوران مائو، تنها استدیو دولتی فیلمسازی چین با اهداف کمونیستی و این صوبتا بود، توسط ژاپنی ها ساخته شد :/ مدیونید اگه فکر کنید توطئه در کار بوده ×_×. از قبل بود ولی بعدا دولتیش کردن. انیماتور هایی مثل ته وی با دولت حال نمیکردن و گاهی هم یه سری از فعالای اجتماعی به دولت پیشنهاد میدادن که این تفکرات رو ول کنه و بذاره ملت آزادانه کارشون رو بسازن. انیمیشن Buffalo Boy’s Flute ساخته تِه وی که درباره یه پسر بود که دنبال بوفالوش میگرده یکی ازین انیمیشن ها بود. اوایل کلی ازش استقبال شد ولی بعدا دولت گیر داد که چرا آرمان های کمونیست توش نیست :|

اصرار دولت این بود که باید فیلم ها و انیمیشن ها واقع گرایانه باشن و فانتزی مانتزی نیارید. نشون دادن طبقه کارگر زحمت کش و زندگی سخت و برابری و این حرفا که شعار های حزب بود هم فراموش نشه! صد البته که احترام به مائو و نشون دادن اون به عنوان رهبر و الهام کاراکتر ها :) کمونیست مخالف سرمایه داریه و میگه پولدارا آدمای بدین و باید پولاشونو بگیریم تقسیم کنیم بین خودمون و دولت باید پولدار باشه فقط.

این ایده و سخت گیری های دولت باعث شد گارد سرخ همه جا بچرخه و عین همین وضعیت الان ما فیلترینگ و آقا بالاسر باشه واسه همه چیز. حتی استدیو شانگهای رو به استدیو گارد سرخ تغییر نام دادن، خیلی از انیماتور ها اخراج، تبعید و شکنجه شدن. یکی از انیماتور ها به اسم Yan Dingxian میگفت که من کارم شده بود دون دادن به مرغا و زنم شده بود سبزی کار. 6 ماه یک بار بچه مون رو مدیدیم چون باید حومه شهر کار میکردیم.

دولت هرچی انیماتور اخراجی و استعفایی بود رو برگردوند و همرو مجبور کرد محتوای ملی بسازن. اونام جرات اعتراض نداشتند.

.

بالاخره مائو 1976 به درک واصل شد و یاواش یاواش انیماتور ها آزادی رو حس کردن. کشور آروم آروم باز شد ولی...

.

سال 1985 که چین در های خودشو به جهان باز کرد و بازار آزادش شروع شد، ژاپن و آمریکا خیـــــــــلی جلو زده بودن مخصوصا ژاپن که انیمه های غولی مثل دراگون بال و آقام میازاکی رو داشت! آقاممممم میازاکیی مودی ^_^ خب نتیجه مشخص بود. انیمه های ژاپنی چین رو درو و بی رقیب تاخت و تاز کردن.

.

تلوزیون پر از انیمه های ژاپنی بود و چون بابت پخش انیمه ها پولی نمیگیرفتن راحت به ازای هر انیمیشن چینی چهار پنج تا ژاپنی پخش میشد و دولت سعی کرد با کمک انیماتور خارجی و حمایت های مالی انیمیشن خودش رو بالا بکشه اما با کی؟ استعداد هایی که حالا دیگه رفته بودن؟ اونا که موندن چطوری با 20 سال پسرفت کنار بیان؟

شاید فکر کنید با مرگ مائو کمونیست تموم شد ولی چین هنوزم کمونیستیه ":) فقط بازارش آزاده از داخل کاملا کنترل میشه که چی ساختین، چی منتشر کردین و کجا رفتین و بلا بلا بلا...

حزب کمونیست بعد اعتراضات میدان تیان‌آن‌م پخش تلوزیون رو از انیمه های ژاپنی محدود کرد و با خیال اینکه دوباره باید ذهن جوونا رو کنترل کنیم سیاست هایی گذاشت که بازم همون آش و همون کاسست ولی از نوع نرم ترش. انیمیشن سازی چین تا سال ها بعدشم پُخ خاصی نبود و ممنوع کردن انیمه هایی مثل اتک آن تایتان و دفترچه مرگ هم روش اضافه کنید.

خب کلاس تاریخ تمومه -.-

اما وازه دونگهوا (中国动画) از کجا اومده؟

آریسا اینجـــا یکم دربارش گفته.

دونگهوا یه چیزی معادل همون انیمه هست. همونطور که تو ژاپن به انیمیشن، انیمه میگفتن تو چین به انیمیشن دونگهوا میگن اما عین همون دامی که ژاپنیا توش افتادن، دونگهوا هم الان شده انیمیشن هایی که تو چین تولید میشن :) دونگهوا رو از وبتون و کمیک چینی یا گوومن” (国漫) " ساخته میشن. تقریبا از 1995 بودن ولی سال 2010 ظاهرا یه آپدیت جدید گرفتن.

اینو آریسا نوشته بود من نفهمیدم :/ بیا توضیح بده ای آریساچان

دونگهوا همون تلاش انیمیشن چین برای رقابت با دنیای بیرونه که میتونه دو بعدی یا سه بعدی باشه. آقا اصن انیمیشن فوتبال رباتیک رو کیا یادشونه؟ یه مشت بچه دهاتی قهرمان جهان میشن. اون دونگهوا دو بعدیه، نژا رو کی دیده؟ اون میشه دونگهوا سه بعدی

از دونگهوا هایی که خودم دیدم مثل فوتبال رباتیک، میمون شاه، خرگوش کنگفوکار باید بگم

.

.

همشون چرتن :/

خب احتمالا از 2017 به بعد یه سری پیشرفت هایی کردن که من ندیدم ولی اون قدیمیا قشنگ حس میکردی دارن اسکی میرن از خارجیا و شعار های کمونیست رو میدیدی توشون. مثل بچه های طبقه فقیر که علیه پولدارا قیام میکنن.

دولت چین تو دهه 2000 وام و کمک مالی و یارانه میداد برای انیمیشنش ولی فایده که نداشت هیچ، درست مثل همینجا که ارز ترجیهی میگیرن و هیچی وارد نمیکنن، اونجا هم یارانه میگرفتن و آشغال میساختن. باقی پولم میذاشتن جیبشون -.- به خاطر همین صنعت انیمیشن درست حسابی پیشرفت نمیکرد تا اینکه چین دیگه از 2014 گفت یارانه نمیدم! کلی از استدیو های مفت خور و حتی بعضا هنرمند اما بی پول ورشکست شدن.

درست مثل کرانچی رول و نتفلیکس، تو چین هم یه سری سرویس مثل tencent و Bilibili به وجود اومدن که حالا اینا بودجه میدادن برای ساخت انیمیشن و خودشون هم مثل سرویس پخش هم انیمه پخش میکردن هم دونگهوا هم چیزای دیگه. اینطوری کیفیت ها یکم رفت بالا تا به جای انبوه چرت و پرت چارتا چیز خوب تولید شه.

کلا دخالت دولت تو تولید چیزایی مثل انیمیشن و بازی اغلب بار کج به منزل بردنه

.

.

فرق بین دونگهوا و انیمه چیه؟

انیمه ها موضوعات متنوع تر و ژانر های بیشتری دارن در مقابل دونگهوا بیشتر تاریخی - اساطیری، اکشن و درام یا کمدی هستن. ژانر های خاص انیمه مثل ایسکای، مکا، برشی از زندگی و یا رده بندی های سنی شون مثل شونن، سینن، بی شونن یا شوجو باعث میشن برای انبوه مخاطب ها محتوا ساخته بشه.اگه میخواید همه ژآنر های انیمه رو بدونید به این پســـــــــــــت بیاید ":)

یک علت این تنوع ژانر ها نبود کمیته های حزب کمونیست داخل ساختار تولیده، تو چین از سمت حزب یه سری نماینده تو سرویس های پخش انیمه هست که مثل وزارت ارشاد فیلتر میکنن محتوا رو، مثلا محتوا نباید خونین و خشن باشه، خانما پوشش و اندام تحریک آمیز اغراق شده نباید داشته باشن، شخصیت ها باید نمادی از دوستی، وطن پرستی و احترام باشن. به مائو نکبت، دولت و ساختار سیاسی نقد نکنید و کلا هیچ محتوای ایدئولوژی و انتقادی نسازید که باور های مردم رو تحت تاثیر قرار بده و عوض کنه!

به خاطر همینه که هیچوقت چزی مثلا attack on titan اونجا ساخته یا پخش نمیشه.

به خاطر همینم تو انیمه کاراکتر ها و تفکر های خیلی متنوعی گیر میان.

اما فرق دیگه شون

انیمه های ژاپنی توی بازار آزاد رقابت میکنن و شما با چالش هایی مثل سلیقه مخاطب، اوضاع اقتصادی و مخارج جانبی دست و پنچول نرم میکنید. ریسک کار بالاست و ممکنه انیمه هایی مثل نوراگامی خدابیامرز توقف تولید بشن! استدیو های ژاپنی فریم های انیمه رو دستی نقاشی میکنن، نه روز کاغذ یعنی با دست نرم افزار :| و گاهی از CGI و جلوه های ویژه هم استفاده میکنن توش که باعث میشه سبک های هنری متنوع و زیبایی خاصی داشته باشن. در مقابل خب فریم ها کمترن تا کار جمع بشه و هزینه بالا نره.

دونگهوا اما چطوره

دونگهوا که توسط قوم هشت پا خوار ساخته میشه بودجش توسط همون ناشر ها یا گاهــــــی کمک دولتی (اگه مربوط به میهن باشه) تامین میشه و جمعیت زیاد چین و مدیریت دولت روی محتوای خارجی باعث میشه اگه کارتون خارج از چینم دیده نشه تو چین یه بازدید نسبتا خوبی بگیره. درسته سانسور زیاده و محتوا ها گاهی شبیه به هم میشن ولی هزینه تولیدشون پایینه.

چین یه جور کشور ارزون سر هم کنه! یعنی میتونه از هر چیزی به تعداد انبوه و ارزون بسازه -.-

دونگهوا ها اغلب دیجیتالی و با جلوه های ویژه و سه بعدی ساخته میشن تا ارزون دربیاد. برخلاف رنگ ها و طراحی کاراکتر های اغراق آمیز انیمه که هرکدوم یه بعدی از خلاقیتن، مال چینیا اغلب شبیه به همه، واقع گرایانه تره و خیلی تر تمیزه. یعنی فریم ها بیشترن و واسه همین صحنه های فایتشون روان تر و نرم تر دیده میشن.

.

اینجوری نیست که چینیا از هنر چیزی بارشون نباشه ولی به طور کلی بیشتر انیمه ها دستی و هنرین (ساختشون سخت و هزینه بر اما نتیجه زیبا) و بیشتر دونگهوا ها کامبیوتری و صنعتی (سریع و ارزون تر) آما این وسط یه سری استثنا مثل Fog Hill of Five Elements هستن که سبک خاص خودشونو دارن.

فرق بعدی تو صداپیشگی

صداپیشگی چین فعلا کیلوووووووووومتر ها دورتر از ژاپنه تا جایی که مخاطب خارجی که ما هم جزئشونیم ترجیه میده حتی دونگهوا رو هم با دوبله ژاپنی - زیرنویس فارسی ببینه تا دوبله اصلی :| یعنی اونا کسی روندارن که خیلی تمیز و حرفه ای بگه کنیییییییییییییییییییییییییییییییییی!....

صنعت دوبلاژ ژاپن گودرتمنده

فکر کنم خودشونم ترجیه میدن صدای خودشونو نشنون :|

.

خب چی باعث میشه ژاپن که فعلا دست برتر رو داره عقب بیافته تو این رقابت -.-؟!

یکی از چیزایی که باعث افت انیمه ها ممکنه بشه همینه که بیافتن تو رقابت اشتباه با بقیه. یعنی تمرکز روی سود و آمار و پول و ترند و این چیزمیزای پست دنیوی ×_×

وقتی فقط پول و سود براتون مهم باشه ناخودگاه میرید سمت اینکه " الان چی بیشتر سود داره" و اولویتتون از پیام رسانی، آگاهی بخشی و مفهوم و هنر میره روی اینکه الان چیز خوب میفروشه. اکشن؟ تخیلی؟ کمدی؟ ابرقهرمانی؟...

و مسیر تهش موز نیست دوستان! تهش کاکتوسه 🥒

البته این استیکر خیاره :/

ماسائو مارویاما، بنیان گذار استدیو های ماپا و مد هاوس یعنی کسی که ساتوشی کن با اون عظمت رو کشف کرد خودشم به این موضوع اشاره کرده، البته ادامه خبرش تو سایت پولی بود من نتونستم بخونم :|

خلاصه که صنعت انیمه ژاپن رفته سراغ تجاری سازی و به جای اینکه خلاقیت محور باشه و مثل سابق ایده های نو و جدید رو پرو پال بده، صاف رفته دنبال فروش و آمار و ارقام که همین باعث میشه خدایییییییی نکردهههه از چین عقب بیافته -.- اوضاع دیگه مثل سابق نیست و نیرو های خلاق و مستعد رو اگه نگه ندارید بعدا باید حسرتش رو بخورید. اینروزا سبک انیمه، انیماتور ها و کارگردان های ژاپن برای همه شرکت ها جذاب شدن و کارایی مثل Cyberpunk: Edgerunnersرو داریم که اختصاصی برای یه بازی ویدئویی آمریکایی ساخته شده.

منظورم اینکه دیگه بازار بسته نیست و نیرو های مستعد و خوب منتظر فرصتن که شکوفا بشن

.

یه نمونه از عقب گرد ژاپن تکراری شدن ژآنر ایسکای هست که از بس آثار توش شبیه هم شدن که سولولولینگ از زیر بوته ها به عمل اومد و زد جلو :/ حالا آیا مردم فقط فایت دوست دارن؟ یا اینکه تو این ژانر خلاقیت کم شده و سطح سلیقه ها اومده پایین؟

یه جمله ای یه جا شنیدم که میگفت ممکنه همه اینقدر وضعیتشون بد بشه که یکی که یکم، فقط یکم خوبه تو اون وضعیت شاهکار حساب بشه.

اوضاع زیاد ناامید کننده نیست و هستن انیمه هایی مثل dandadan و spy x family و چند تای دیگه که جریان جدید، متفاوت و خلاقانه ای رو پیش میگیرن. امیدوارم ژاپن مثل غربیا تو دام طمع و پول پرستی نیافته و همیشه آثار خلاق و قوی داشته باشیم ^_^

من که خیلی دوست دارم آثار مستقلی مثل کابوی بیباپ و پاپریکا رو بازم داشته باشیم.

.

.

خب من از دونگهوا خیلی مثال نزدم، شما اگه دیدید میتونید توکامت ها نظرتون رودرباره شون بگید ":)

..

منابع:

تاریخ استدیو شانگهای و انیمیشن چین

تاریخ انیمیشن چین

دونگهوا چیست (نیکاشو)

بقیه شو از ردیت پیدا کردم